U pravosudnim i političkim krugovima sve je izraženiji osjećaj da se institucionalni prostor oko Milorada Dodika sužava. Ono što se donedavno činilo kao čvrsta mreža lojalnih kadrova i zaštitnih mehanizama polako se pretvara u niz pukotina koje postaju vidljive i u javnosti. Najjasniji signal te promjene došao je iz samog Tužilaštva BiH, gdje je zamjenik glavnog tužioca, Džermin Pašić, podnio krivičnu prijavu protiv svog šefa Milanka Kajganića i tužiteljice Vedrane Mijović, tvrdeći da su nezakonito zaustavljali istrage protiv najviših političkih zvaničnika iz Republike Srpske.
Ovaj potez predstavlja presedan u domaćem pravosuđu. Do sada je glavni tužilac Tužilaštva BiH važio za jednu od ključnih tačaka institucionalnog oslonca za strukture moći u entitetu RS. Prijava koja dolazi iznutra, od osobe koja godinama vodi najosjetljivije predmete, pokazuje da postoji ozbiljan raskol u tužilačkoj hijerarhiji. Pašićeve tvrdnje da su istrage protiv Milorada Dodika, Radovana Viškovića i Nenada Stevandića svjesno zaustavljane, kao i da su potjernice ukidane, saslušanja sakrivana od policijskih organa i da su osumnjičeni pušteni bez procedure, otvaraju pitanje da li je vrh Tužilaštva djelovao kao paralelna linija zaštite političkih aktera.
Prijava je proslijeđena Visokom sudskom i tužilačkom vijeću BiH, Uredu disciplinskog tužioca, kao i domaćim i međunarodnim institucijama koje prate stanje u pravosuđu. U svakom slučaju, činjenica da je uopće došlo do ovakve situacije govori da je narušena dugogodišnja struktura lojalnosti koja je predstavljala jedan od najvažnijih elemenata Dodikovog institucionalnog štita.
Unutrašnji udar u Tužilaštvu BiH mijenja odnose moći
Rascjep unutar Tužilaštva BiH ima šire posljedice od jedne prijave. On pokazuje da se dio pravosudnih struktura više ne želi nalaziti u zoni rizika i političke odgovornosti. Mehanizmi koji su godinama funkcionisali kao garant stabilnosti jedne političke mreže sada se pretvaraju u izvore institucionalne nesigurnosti.
Pašićeva odluka da progovori predstavlja signal da unutar sistema postoji frakcija koja je spremna suprotstaviti se dosadašnjoj praksi. Takav korak ne može se posmatrati izolovano, nego kao indikator da je Dodikov uticaj u ključnim državnim institucijama počeo slabiti.
Pritisak dolazi iz tri smjera: pravosuđe, politika i međunarodni faktor
Pored unutrašnjih sukoba, raste i međunarodni pritisak na vlasti u Bosni i Hercegovini, posebno nakon što su sankcije i česta upozorenja postala standardni dio odnosa sa Sjedinjenim Američkim Državama. Vanjski faktor stvara dodatni prostor za domaće institucije koje žele jačanje vladavine prava, jer se sada svaki pokušaj opstrukcije posmatra u širem, diplomatskom kontekstu.
Istovremeno, Dodikovim kadrovima sve je teže održati unutrašnju disciplinu. Dio struktura se distancira, dio čeka rasplet, a dio pokušava prebaciti odgovornost na više instance. To je klasičan znak da sistem moći ulazi u fazu erozije.
Demontaža institucionalnog štita ne događa se preko noći, ali je očigledno da proces već traje. Pravosuđe, političke frakcije i međunarodni akteri djeluju simultano, i svaki od tih pritisaka dodatno slabi poziciju struktura koje su godinama bile ključni elementi Dodikove zaštite.
Bez obzira na dalji tok događaja, jasno je da se politički teren mijenja. Institucije koje su godinama funkcionisale kao zaštitni mehanizmi sada postaju izvor rizika za one koji su se na njih oslanjali. To je suštinski znak da je započela demontaža sistema koji je definirao odnos između pravosuđa, politike i moći u Bosni i Hercegovini.